Nieuwsoverzicht

De schoolleider aan zet

Over wat echt nodig is voor de taalontwikkeling van leerlingen

Door Bert de Vos, ambassadeur PLOT26

Bij het vak Nederlands gaat het erom leerlingen te helpen hun taalvaardigheden te ontwikkelen. Dat is de kern van het schoolvak Nederlands: steeds beter worden in lezen, schrijven en spreken. En ook: steeds meer genieten van de schoonheid van taal. Dat lukt door lesmateriaal in te zetten dat kansrijk onderwijs mogelijk maakt, dankzij docenten die daar kwaliteitsvol mee omgaan.

Zonder die docenten gaat het niet: de docent maakt het tot een succes. De docent ziet de kansen om leerlingen vooruit te helpen, om die ene vraag te stellen waardoor een leerling aan het denken wordt gezet; om die ene observatie te doen en die met de klas te delen en daardoor bij te dragen aan een zich steeds verder ontwikkelende positieve lees- en schrijfhouding.

Dat is de kern: leerlingen laten groeien en hen ondersteunen bij het ontwikkelen van een positieve houding ten opzichte van taal. In een tijd van ontlezing, gaming en beeldcultuur is dat zeker een grote opdracht. Daar hoort natuurlijk ook bij dat leerlingen kennis opdoen over taal, spelling foutloos doen, teksten leren begrijpen en kritisch bekijken, hun gedachten in tekst verwoorden en … een examen doen om te laten zien dat ze al die zaken in voldoende mate beheersen.

Bij het schoolvak Nederlands – en ook bij andere talen – geldt het principe ‘de boom wordt hoe langer hoe dikker’. Je kunt niet in leerjaar 1 leren een inleiding te schrijven en in leerjaar 3 een goed slot, om maar een overdreven voorbeeld te noemen. Leerlingen leren langzamerhand beter schrijven door het veel te doen, veel te leren van wat ze geschreven hebben door systematische revisie- en feedbacktaken, te herschrijven en ga zo maar door. De inhoud van het schoolvak Nederlands bestaat niet uit stapelbare kennis en leerlingen kunnen de taal en communicatie niet leren door in stilte in een grote werkruimte oefeningen te maken.

En dat is – beste schoolleider – nu net wat we steeds vaker zien gebeuren. Leerlingen krijgen minder contacttijd en meer tijd om zelfstandig de leerstof te verwerken in ruimtes waar al of niet meer klassen bij elkaar zitten. En de begeleiding wordt dan soms ook nog gegeven door docenten die de leerlingen niet kennen of die misschien wel een heel ander vak geven.

Voor leren is dat nooit wenselijk, maar bij stapelbare kennis – je hebt een onderdeel gehad, je vinkt het af en je begint aan het volgende – kan het eventueel. Bij taal, bij Nederlands, kan het niet. Bij het schoolvak Nederlands is interactie nodig; én een goede docent. Het maximaal haalbare bij weinig contacttijd is dat leerlingen veel oefenen in kennisonderdelen van het vak (grammatica, spelling, literatuurgeschiedenis) en trainen om teksten met vragen te kunnen beantwoorden. Dat kan maximaal leiden tot een net voldoende voor het examen en leidt zeker niet tot het ontwikkelen van taalvaardigheden en het ontdekken van de schoonheid van taal. En dat was toch het doel van het vak?

Beste schoolleider, misschien kun je niet anders omdat er geen docenten zijn om lessen te geven, of leerlingen te begeleiden. Dan moet je roeien met de riemen die je hebt en kunnen wij, als leermiddelenontwikkelaars van onder meer PLOT26, samen met docenten wel iets bedenken om binnen die kaders van minder contacttijd zo goed mogelijk taalonderwijs te geven. Maar als de motivering zit in onderwijskundige of organisatorische argumenten (leerlingen moeten leren zelfstandig te werken, we moeten leerdoelgericht werken, door zelfstandig te verwerken leren leerlingen beter, leerlingen zijn zo beter te volgen, de leerstof is zo beter georganiseerd) … weet dan, dat je leerlingen tekortdoet als het gaat om taalontwikkeling. En dat is niet alleen jammer voor het vak Nederlands, maar ook voor het taalgebruik bij andere vakken en de brede ontwikkeling van jullie leerlingen.

Kortom: jij bent nu als schoolleider aan zet! Zorg voor veel contacttijd bij het schoolvak Nederlands, zodat de docent op zijn eigen manier en met al zijn ervaring de leerlingen kwaliteitsvol kan begeleiden bij het vak Nederlands. Dan is echt succes kansrijk en verlaten leerlingen je school als kritische, zelfbewust communicerende jongeren die weet hebben van de schoonheid van de taal.

Geen categorie

Ontvang de lesbeschrijvingen en printversie van 24 uur

Aan de slag met 24 uur?
Laat dan hier je e-mailadres achter en ontvang direct de lesbeschrijvingen en printversie voor de leerlingen in je inbox.

PLOT26 maakt gebruik van cookies

Met behulp van deze cookies kunnen we informatie verzamelen over het gebruik van de website, onder andere om deze te analyseren en te verbeteren. Daarnaast plaatsen derde partijen tracking cookies om je buiten onze website relevante aanbiedingen te tonen. En worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken. Door op 'Ok' te klikken stem je in met het plaatsen van cookies. Wil je niet alle soorten cookies toestaan, klik dan op 'Cookie instellingen aanpassen'. Meer informatie over cookies

Wij gebruiken de volgende cookies:

We slaan je instellingen op in een cookie. Wil je later je instellingen wijzigen? Verwijder dan de cookies via je browser.