Nieuwsoverzicht

Fictie, literatuur en verhalen – De keuzes van PLOT26

Leerlingen lezen minder graag dan voorheen. Internationaal gezien hebben Nederlandse kinderen zelfs de meest negatieve instelling ten opzichte lezen (Twist e.a., 2004) en gaat het enthousiasme van leerlingen voor lezen sinds 1993 alleen maar verder achteruit (PPON, 2007). Ook de recente PISA-onderzoeken (2016) bevestigen dit. Stoeldraijer en Vernooy (2007) wijten dit voor een deel aan de aversie van kinderen voor de methoden voor begrijpend lezen waarbij lezen – en ook fictielezen – vooral technisch wordt benaderd en te vroeg te veel leesstrategieën worden aangeboden (Vernooy, 2009). In het VO brengt ook de discussie over het literaire gehalte van sommige werken veel leerlingen niet op het spoor fijn te gaan lezen. Leerlingen ervaren na het PO eerder een breuk: was het lezen in het basisonderwijs nog een leuke, spontane activiteit. In het VO zien ze het voornamelijk als huiswerk (Van der Bolt 2000, Tellegen & Frankhuisen 2002).

Onderzoek
Bij onze visie op fictie hebben we ons onder meer laten leiden door Chambers (1995), bij wie leesbeleving op nummer één staat als het gaat om leerlingen te stimuleren om te gaan lezen. Praten over boeken, je leesbeleving met elkaar delen en je eigen leven lezend herkennen in boeken zijn activiteiten die centraal staan in de fictielessen. Te meer omdat andere onderzoeken laten zien dat sociale interactie en de ontwikkeling van leesengagement onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden (Nathanson et al., 2008).

Geëngageerde lezers praten met anderen over wat ze gelezen hebben en dat enthousiasme werkt aanstekelijk (Kelly & Clausen-Grace, 2009). Chambers (1995) meent dat goede verwerkingsopdrachten zelfs de ‘armste’ lezers tot lezen kunnen brengen. Interactie en gesprek zorgen ervoor dat tekstbetekenissen gezamenlijk worden verkend en verfijnd en zo de ontwikkeling van het individueel redeneren over een tekst gestimuleerd wordt (Soter et al., 2008).

In PLOT26
PLOT26 werkt volgens de leescirkel van Chambers. Leerlingen vertrouwd maken met boeken is de eerste stap in het begrijpen van boeken. De volgende stappen, vormvragen en analyseren, kunnen hieruit volgen. De opdrachten in de fictiecursussen hebben vooral de functie leerlingen te motiveren voor het lezen.

Een voorbeeld is de cursus Fictie uit leerjaar 1 rondom het boek De regels van drie van Marjolijn Hof (bij Lezen voor de Lijst gecategoriseerd tussen niveau 2 ‘verkennend en ontdekkend lezen’ en niveau 3 ‘reflecterend lezen’). Het gaat er hierom dat leerlingen verkennend/ontdekkend leren lezen, kennis over zichzelf en hun eigen leefwereld verbreden door te lezen en reflecterend leren lezen. De opdrachten die ze uitvoeren hebben een accent op zelf doen, praten over de tekst zonder een goed/fout-beoordeling en ontdekken wat jezelf vindt. De fictiecursussen in andere jaren zijn gebaseerd op novelles met een omvang die varieert tussen de 40 en 80 bladzijden, zodat ze goed binnen de omvang van een of meer lessen passen. Theorie heeft een ondergeschikte rol: alle onderdelen uit de verhaalanalyse die leerlingen volgens de referentieniveaus moeten beheersen komen vanaf klas 1 impliciet aan bod; pas in leerjaar 3 komen ze expliciet aan de orde in de Fictie Special.

Plotify
Plotify is een digitaal platform binnen PLOT26 waar leerlingen en docenten actuele boeken en verhalen kunnen kiezen en deze samen of juist individueel kunnen lezen. Zo maakt Plotify het lezen in de les eenvoudig mogelijk. De boeken zijn in hun geheel beschikbaar voor alle leerlingen gedurende het hele jaar. Naast boeken en gedichten worden er korte verhalen aangeboden.

De gedichten en korte verhalen zijn allemaal exclusief voor PLOT26 geschreven. Met korte verhalen geven we leerlingen die succeservaring die onmisbaar is bij de verdere leescarrière van de leerling. Hiermee kunnen we leerlingen motiveren om een verhaal in te duiken. Smaakt dat naar meer, dan kunnen de volgende stappen gezet worden: meer lezen, een heel boek lezen …

Belangrijke voorwaarde voor leesplezier is volgens Guthrie et al. (2000) een goed aanbod, dat past bij de interesse van leerlingen en dat is verdeeld over verschillende genres (fictie, non-fictie). PLOT26 sluit daarbij aan: bekende jeugdboekenschrijvers als Mirjam Mous, Anna Woltz, Tanja de Jonge en Koos Meinderts schrijven de korte verhalen voor Plotify. Jaarlijks worden nieuwe boeken, gedichten en korte verhalen toegevoegd.

PLOT26 besteedt ook aandacht aan landelijke leesbevorderingsactiviteiten. Zo werkt PLOT26 mee aan de Jonge Jury. Er is meegedacht over de nieuwe opzet en het jaarlijkse lesmateriaal wordt in de lesomgeving gezet. Ook verzorgt PLOT26 elk jaar een workshop op de Dag van de Jonge Jury, dit jaar op 6 juni in Utrecht in Tivoli Vredenburg. Kijk hier voor meer informatie.

Literatuur

  • Bolt, L van der (2000). Ontroerend goed, een onderzoek naar affectieve leesbeleving van leerlingen in het basis en voortgezet onderwijs. Proefschrift, Universiteit van Amsterdam.
  • Chambers, A. (1995): De leesomgeving. Amsterdam: Querido.
  • Guthrie, J. T., Schafer, W. D., Von Secker, C., & Alban, T. (2000). Contributions of instructional practices to reading achievement in a statewide improvement program. The Journal of Educational Research93(4), 211-225.
  • Kelley, M. J., & Clausen‐Grace, N. (2009). Facilitating engagement by differentiating independent reading. The Reading Teacher63(4), 313-318.
  • Nathanson, S., Pruslow, J., & Levitt, R. (2008). The Reading Habits and Literacy Attitudes of Inservice and Prospective Teachers Results of a Questionnaire Survey. Journal of Teacher Education59(4), 313-321.
  • PPON (2007. Leesvaardigheid in het speciaal basisonderwijs. Arnhem: Cito
  • Soter, A. O., Wilkinson, I. A., Murphy, P. K., Rudge, L., Reninger, K., & Edwards, M. (2008). What the discourse tells us: Talk and indicators of high-level comprehension. International Journal of Educational Research47(6), 372-391.
  • Stoeldraijer, J. en Vernooy, K. (2007). Géén begrijpend lezen in groep 4?! Analyse van 5 methoden. Basisschool Management, 21(2).
  • Tellegen, S. & Frankhuizen, J. (2002). Waarom is lezen plezierig? Stichting Lezen reeks 2. Delft: Eburon.
  • Twist, L., Gnaldi, M., Schagen, I., & Morrison, J. (2004). Good readers but at a cost? Attitudes to reading in England. Journal of Research in Reading27(4), 387-400.
  • Vernooy, C. G. T. (2009). Lezen stopt nooit!: van een stagnerende naar een doorgaande leesontwikkeling voor risicolezers. Expertis Onderwijsadviseurs.
Nieuws

Ontvang de lesbeschrijvingen en printversie van 24 uur

Aan de slag met 24 uur?
Laat dan hier je e-mailadres achter en ontvang direct de lesbeschrijvingen en printversie voor de leerlingen in je inbox.

PLOT26 maakt gebruik van cookies

Met behulp van deze cookies kunnen we informatie verzamelen over het gebruik van de website, onder andere om deze te analyseren en te verbeteren. Daarnaast plaatsen derde partijen tracking cookies om je buiten onze website relevante aanbiedingen te tonen. En worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken. Door op 'Ok' te klikken stem je in met het plaatsen van cookies. Wil je niet alle soorten cookies toestaan, klik dan op 'Cookie instellingen aanpassen'. Meer informatie over cookies

Wij gebruiken de volgende cookies:

We slaan je instellingen op in een cookie. Wil je later je instellingen wijzigen? Verwijder dan de cookies via je browser.