Nieuwsoverzicht

Laat leerlingen actief met een tekst bezig zijn, in plaats van die eindeloze vragen

Opinistuk in Trouw van 27 augustus

Zorg dat kinderen plezier krijgen en houden in lezen, dat is de beste manier om de leesvaardigheid te bevorderen. Schaf dus die nutteloze vragenreeksen af, bepleiten Erika Welgraven, uitgever van PLOT26, de methode Nederlands van Blink en Bert de Vos, neerlandicus en onderwijsadviseur. 

De Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur roepen educatieve uitgevers op om met hun lesmaterialen beter aan te sluiten bij de belevingswereld van kinderen. Wij zijn het daarmee eens, maar doen aan het begin van het schooljaar nog een oproep: laten we alsjeblieft stoppen met die nutteloze vragen bij teksten waarmee we leerlingen steeds laten oefenen.

Het aanbevelingsrapport ‘Lees! Een oproep tot een leesoffensief’ van de Onderwijsraad en de Raad voor Cultuur pleit voor een gezamenlijke aanpak van scholen, bibliotheken en educatieve uitgeverijen om kinderen weer aan het lezen te krijgen. Dat is hard nodig, want ons land, zo blijkt uit internationaal onderzoek, staat inmiddels op de 49ste plaats van de vijftig deelnemende landen als het gaat om leesplezier. Nederlandse kinderen hebben vooral moeite met ‘diep lezen’: het geconcentreerd lezen van langere teksten die je aan het denken zetten.

Gedemotiveerd
Als je met leerlingen spreekt over wat hen raakt dan merk je keer op keer dat ze heus wel willen lezen. In de loop van hun schooltijd raken ze gedemotiveerd. Voor een kind in groep 3 is lezen een natuurlijke neiging; gretig leert het nieuwe woorden, ontdekt het nieuwe kennis, verliest het zich in een verhaal. Maar vanaf groep 5/6 neemt het leesplezier af en in groep 7/8 is de kans dat een kind uit zichzelf een boek of een informatief artikel pakt aanzienlijk afgenomen. Op de middelbare school wordt het er niet beter op.

Hoe kan dat? Waar gaat het mis? Thuis is er de concurrentie van games en sociale media. Maar de oorzaak ligt grotendeels op school. Omdat we leerlingen nog te vaak afstraffen om hun leeskeuzes (‘lees eens over wat anders dan over voetbal’). Maar vooral ook omdat we leesvaardigheid vaak alleen nog maar trainen met vragenreeksen bij teksten. Uit onderzoek is allang gebleken dat die aanpak achterhaald en nutteloos is: je meet slechts hoe handig leerlingen zijn in het geven van gewenste antwoorden. Ook worden leerlingen er onzeker van (‘ik kan blijkbaar niet lezen’) en hun leesmotivatie keldert.

Dat is niet alleen onze bevinding. Lees hierover bijvoorbeeld het boek ‘Disrupting Thinking: Why How We Read Matters’ van de Amerikaanse leesvaardigheidsexperts Kylene Beers en Robert Probst of het Nederlandse onderzoek naar leesmotivatie door Roel van Steensel.

Leerlingen zien lezen vooral als een verplichte schoolse activiteit waarmee ze stoppen zodra ze de kans krijgen. Er moet daarom op scholen veel meer aandacht komen voor ‘rijk lezen’ en ‘natuurlijk lezen’. Bij rijk lezen is de leerling actief bezig met de tekst. Bij natuurlijk lezen gebruik je teksten zoals in het dagelijks leven: om informatie te vinden of het nieuws bij te houden of met een boek op de bank te liggen. Door alle vakken heen zou veel meer aandacht moeten komen voor die vormen van lezen en minder voor ‘schools lezen’ (oefeningen maken uit een boek) en examentraining. Nu is het vaak andersom.

Eigen keuzes
Zet leerlingen zélf aan het werk met teksten, door ze brononderzoek te laten doen, eigen keuzes te laten maken als het gaat om wat ze lezen en ze te laten nadenken over de emoties die ze ervaren bij een tekst. Dat doet niets af aan de examenresultaten. En je hebt bovendien leerlingen die vol enthousiasme en betrokkenheid met taal bezig zijn. Laten we dus alsjeblieft stoppen met die eindeloze vragen die het leesplezier van onze kinderen alleen maar om zeep helpen.

Geen categorie

PLOT26 maakt gebruik van cookies

Met behulp van deze cookies kunnen we informatie verzamelen over het gebruik van de website, onder andere om deze te analyseren en te verbeteren. Daarnaast plaatsen derde partijen tracking cookies om je buiten onze website relevante aanbiedingen te tonen. En worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken. Door op 'Ok' te klikken stem je in met het plaatsen van cookies. Wil je niet alle soorten cookies toestaan, klik dan op 'Cookie instellingen aanpassen'. Meer informatie over cookies

Wij gebruiken de volgende cookies:

We slaan je instellingen op in een cookie. Wil je later je instellingen wijzigen? Verwijder dan de cookies via je browser.