Nieuwsoverzicht

Lesmaterialen moeten beter aansluiten bij de leefwereld van leerlingen

Door Jorien Castelein

De interesse van scholieren in hun vakken is de afgelopen acht jaar afgenomen, blijkt uit onderzoek van Qompas. Maar hoe het nu precies komt dat leerlingen de lessen steeds saaier vinden blijft in de berichtgeving onduidelijk. Wij doen al ruim acht jaar uitvoerig onderzoek naar leerlingmotivatie. Op meer dan 150 scholen (primair onderwijs en voortgezet onderwijs) in Nederland observeerden we meer dan 3.000 lessen, en hielden daarnaast diepte-interviews met ruim 500 leraren en zo’n 1500 leerlingen.

De leraar is het probleem niet. Sterker, uit ons onderzoek blijkt juist dat het de leraar is die de leerling nog wel steeds weet te motiveren en voor wie de leerling nog altijd in actie komt.

Wat is dan wel de belangrijkste bevinding? De meeste leerlingen vinden hun lesmaterialen inhoudelijk ronduit saai. Lesmethodes zijn in Nederland didactisch en kwalitatief van de allerhoogste kwaliteit ter wereld, maar prikkelen de leerlingen vaak inhoudelijk onvoldoende om echt uitgedaagd te worden en in beweging te komen. Dat komt omdat die lesmaterialen onvoldoende aansluiten bij hun leefwereld.
Leerlingen zeggen bijvoorbeeld: “Dan moet ik bij Nederlands een sollicitatiebrief schrijven voor een baantje in de supermarkt. Maar als ik vakken wil vullen bij de supermarkt hoef ik helemaal niet te solliciteren met een brief.” (leerling 3 vmbo)
Of: “In ons schoolboek stond nog de vraag of wij een bericht wilden maken om te plaatsen op Hyves. Echt niemand wist wat dat was. Onze juf wel, maar wat hebben wij gelachen. Die lesmethodes worden echt gemaakt door oude mensen.” (leerling brugklas).

Voor het verhogen van de motivatie van leerlingen is het volgende nodig:

  • Scholen zouden zo min mogelijk moeten korten op het aantal contacturen met een vakdocent, vooral bij talenonderwijs. Steeds opnieuw blijkt uit onderzoek: een taal leer je vooral goed door samen te communiceren over onderwerpen die je relevant en belangrijk vindt.
  • Educatieve uitgeverijen zouden samen met leerlingen materiaal moeten ontwikkelen. Creëer geen ‘leerwereld’ die leerlingen nooit tegenkomen, maar gebruik de wereld zoals zij die ervaren. En doe dat met zoveel mogelijk variatie in soorten opdrachten en werkvormen. Digitaal materiaal moet bovendien veel meer zijn dan een herbewerking van het lesboek.
  • Wetenschappers zouden de handen ineen moeten slaan met educatieve uitgevers en scholen en gezamenlijk onderzoek moeten doen naar wat wel en niet werkt als het om motivatie van leerlingen gaat. Er wordt nu nog veel in eilandjes onderzocht.

Tot slot: onderwijs hoeft toch niet leuk te zijn? Vanuit de ontwikkeling van discipline en voorbereiding op het echte leven valt hier beslist iets voor te zeggen. Maar vanuit het oogpunt van leeropbrengst is ‘saaie’ content die niet relevant of betekenisvol is voor leerlingen funest. John Hattie en Gregory Yates in hun standaardwerk Visible Learning, een indrukwekkende en onovertroffen metastudy naar wat wel en niet werkt in het onderwijs:

“Unless the material is strongly meaningful, relevant and timely, it is subject to rapid and substantial forgetting.”

In het echte leven is de beroemde vergeetcurve van Ebbinghaus – die als eerste het patroon ontdekte van hoe snel we opgenomen informatie weer vergeten – een zegen. Maar voor elke leraar vormt dit juist de grootste uitdaging. En daarom verdient dit onderwerp, en het samen met leraren motiveren van onze leerlingen, alle aandacht.

Jorien Castelein is directeur van de educatieve uitgeverij Blink

Geen categorie

PLOT26 maakt gebruik van cookies

Met behulp van deze cookies kunnen we informatie verzamelen over het gebruik van de website, onder andere om deze te analyseren en te verbeteren. Daarnaast plaatsen derde partijen tracking cookies om je buiten onze website relevante aanbiedingen te tonen. En worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken. Door op 'Ok' te klikken stem je in met het plaatsen van cookies. Wil je niet alle soorten cookies toestaan, klik dan op 'Cookie instellingen aanpassen'. Meer informatie over cookies

Wij gebruiken de volgende cookies:

We slaan je instellingen op in een cookie. Wil je later je instellingen wijzigen? Verwijder dan de cookies via je browser.