Nieuwsoverzicht

Ontwikkeling ‘bi-brein’ noodzakelijk door digitale tijdperk

Ons ‘leesbrein’ verandert door de digitalisering. We zijn steeds minder in staat tot het diepgaand begrijpen en analyseren van langere teksten. Dat heeft nogal wat consequenties. Maar het goede nieuws is: we kunnen er iets aan doen.

Teksten scannen. Wij (en onze leerlingen) doen niet anders: nieuwsberichten op onze smartphone, e-mails in onze mailbox, berichten op sociale media. Vaak lezen we diagonaal of in F-vorm: onze blik richt zich dan alleen op de titel en de eerste woorden van een zin of paragraaf.

Dat we steeds minder gewend zijn lange teksten te lezen en dat op een gefocuste manier te doen, heeft nogal wat consequenties. Het neurologische circuit dat de hersenen in staat stelt te lezen, verandert subtiel maar snel, zo schrijft Maryanne Wolf, directeur van het centrum voor dyslexie aan de Amerikaanse universiteit UCLA, in een artikel in The Guardian.

Empathie en inzicht

Volgens Wolf omvat ons huidige ‘leesbrein’ – dat zich in de afgelopen 6000 jaar heeft ontwikkeld – belangrijke vaardigheden als: het internaliseren van kennis, analoog redeneren en gevolgtrekking maken, perspectief herkennen en empathie ontwikkelen, en het genereren van inzicht. Meerdere onderzoeken tonen aan dat deze zogenoemde ‘deep reading’-processen mogelijk bedreigd worden nu we steeds vaker digitaal lezen.

Uit wetenschappelijk onderzoek weten we dat het leescircuit in de hersenen niet is aangeboren, maar dat het zich moet ontwikkelen in een stimulerende omgeving. Het zal zich vervolgens aanpassen aan de omstandigheden en het gebruikte medium. Als dat medium ons brein vooral stimuleert snel en multitaskend grote volumes aan informatie tot zich te nemen, zal het leescircuit zich daarop instellen. Hoe minder aandacht en tijd er is voor langzaam, tijdsintensief en geconcentreerd lezen, en dus voor processen als kritische analyse en empathie, hoe minder onze hersenen daartoe in staat zullen zijn.

Wetenschappelijk onderzoek

Literatuurdocenten in de VS merken nu al dat leerlingen niet langer het geduld hebben klassiekers uit de negentiende en twintigste eeuw te lezen. Volgens Wolf moeten we ons vooral zorgen maken over het potentiële onvermogen van grote groepen leerlingen om complexe gedachten en argumenten te begrijpen en te analyseren. Een vaardigheid die we niet alleen nodig hebben voor het lezen van literatuur, maar ook voor het begrijpen van wetenschap, bij het tekenen van een contract of in het stemhokje tijdens een referendum.

Wolf haalt meer internationaal onderzoek aan, van Noorwegen tot Israël: zo blijken studenten die op papier lezen, beter in staat details na te vertellen en de plot chronologisch te reconstrueren. De negatieve gevolgen van schermlezen kunnen op vaardigheden als begrip en empathie al optreden vanaf groep 6.

Use it or lose it

Wolf benadrukt dat de ‘nevenschade’ van onze digitale cultuur ons allemaal aangaat. Allemaal scannen we teksten op elk denkbaar medium. Allemaal hebben we moeite onze weg te vinden in een constant bombardement aan informatie. En allemaal zijn we kwetsbaar voor de invloed van nepnieuws en demagogie.

Het goede nieuws is: we kunnen er iets aan doen. Wolf haalt een oude wet uit de neurowetenschap aan: use it or lose it. Want het is ook dankzij de technologie en digitalisering dat we in kaart kunnen brengen hoe we ons leesbrein precies kunnen beschermen. Wolf pleit voor het cultiveren van een nieuw soort brein: een ‘bi-geletterd’ leesbrein dat in staat is diepere gedachten te vormen bij het lezen op zowel digitale als traditionele platforms.

Wolf: “Als we onder ogen durven zien wat we kunnen kwijtraken, welke vaardigheden onze kinderen en leerlingen nu níet ontwikkelen, én kunnen erkennen welke onvoorstelbare mogelijkheden de digitale wereld ons brengt, is er evenveel reden voor opwinding als voor voorzichtigheid.”

(Door: Lotte Boot)

 

 

Nieuws
Gratis proeflessen van PLOT26 proberen?
Probeer nu!

PLOT26 maakt gebruik van cookies

Met behulp van deze cookies kunnen we informatie verzamelen over het gebruik van de website, onder andere om deze te analyseren en te verbeteren. Daarnaast plaatsen derde partijen tracking cookies om je buiten onze website relevante aanbiedingen te tonen. En worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken. Door op 'Ok' te klikken stem je in met het plaatsen van cookies. Wil je niet alle soorten cookies toestaan, klik dan op 'Cookie instellingen aanpassen'. Meer informatie over cookies

Wij gebruiken de volgende cookies:

We slaan je instellingen op in een cookie. Wil je later je instellingen wijzigen? Verwijder dan de cookies via je browser.