Nieuwsoverzicht

Schrijven – De keuzes van PLOT26

Leren schrijven is voor de meeste leerlingen niet eenvoudig. Vergelijk het maar met leren autorijden. Bij schrijven is er sprake van een aantal verschillende activiteiten die tegelijkertijd moeten worden uitgevoerd. Een leerling moet bedenken wat hij vindt, hoe hij dat wil verwoorden, hoe hij rekening houdt met de lezers, welke woorden hij gebruikt, hoe hij die moet schrijven, hoe hij zinnen correct moet formuleren … om zomaar een aantal activiteiten te noemen. Nee, schrijven is niet makkelijk!

In de schoolpraktijk van het VO neemt schrijven een bijzondere positie in. Veel docenten zijn het erover eens dat schijven de vaardigheid is die het meest vertelt over het talig functioneren van leerlingen. Schrijfvaardigheid is belangrijk! Maar de praktijk is weerbarstig: hoeveel aandacht docenten ook besteden aan instructie en aan het geven van feedback, de transfer naar de schrijfpraktijk vindt moeizaam plaats. Daar komt bij dat het onderdeel schrijven een tijdrovend onderdeel is voor de docent vanwege het nakijkwerk dat ermee gepaard gaat. De meeste leerlingen maken weinig schrijfkilometers. Soms zien we dat een schrijfproduct van een leerling in een eerste versie veelal ook de versie is waar een cijfer voor gegeven wordt. De feedback komt meestal alleen van de docent en is dus ook meteen beoordelend i.p.v. adviserend en formatief.

Onderzoek
Al in 1981 hebben Flower & Hayes de aandacht gevestigd op de complexiteit van de vaardigheid schrijven. Ze signaleerden dat bij beginnende schrijvers dan ook ‘cognitieve overbelasting’ kan optreden. Door schrijven op te vatten als een cyclisch proces dat bestaat uit meerdere fasen, reduceren we die overbelasting. Zo spreken Kouwenberg en Hoogeveen (2007) van een vijffasenmodel waarin ze een oriëntatiefase, een opdrachtfase, een schrijffase, een revisiefase en een publicatiefase onderscheiden. De winst van een cyclisch schrijfproces is dat leerlingen meer grip krijgen op het schrijfproces, wat het schrijfplezier van leerlingen vergroot en de kwaliteit van het schrijfonderwijs en de schrijfproducten verbetert (Graham & Perin, 2007). Een heel belangrijke rol spelen ook prewriting activiteiten (Elving, K. & Berg, H. van den (2015), Koster, M., Bouwer, R. & Berg, H. van den (2017).

Meer recentelijk zijn er onderzoeken die de kracht van de integratie van lezen en schrijven laten zien: door die vaardigheden in samenhang aan te bieden worden ze beide versterkt. (Janssen & Meestringa, 2016 en Groenendijk, 2017). Bovendien is duidelijk geworden dat kennis over het genre zowel bij lezen als bij schrijven helpt (Elving, K. & Berg, H. van den (2015), Hoeven, J. van der & Evers-Vermeul, J. (2015), Hoogeveen, M. & Gelderen, A. van (2014). Gerichte feedback – ook correctieve – helpt leerlingen beter te schrijven, en dat geldt nog meer voor peer feedback, mits goed begeleid. (onder meer: Groenendijk, R.,2017).

In PLOT26
PLOT26 streeft naar meerdere – grotere en kleinere – schrijfcycli per jaar, waarbij de schrijfactiviteiten steeds worden opgedeeld in stappen die PLOT26 consequent laat terugkomen. Waar mogelijk geven we leerlingen keuze in onderwerp, tekstdoel en publiek. In diverse opdrachten kunnen leerlingen zelf bepalen of ze bepaalde tools willen inzetten en ze kunnen kiezen in welke mate ze begeleid willen worden door de docent.

Door heldere, beperkte criteria per schrijfproduct (via beoordelingscriteria die leerlingen ook zelf vaststellen) leren leerlingen hoe teksten op te bouwen, de juiste woorden te kiezen, goed te formuleren. Waar mogelijk integreren we schrijven met andere vaardigheden, met name lezen, maar ook met spreken, kijken en luisteren en fictie.

En daarnaast kweken we een positieve spellingsattitude: leerlingen realiseren zich dat bepaalde teksten geen fouten mogen bevatten en wíllen ook beter spellen.

In PLOT26 krijgen leerlingen altijd de kans om hun tekst te herschrijven. Bijvoorbeeld op basis van hun eigen kritische blik, een checklist, peer feedback en/of feedback van docent. Leerlingen worden in PLOT26 ‘opgevoed met’ peer feedback: er zijn vaste momenten voor, zodat leerlingen er echt mee vertrouwd raken en het belang van feedback voor zichzelf en voor andere leerlingen gaan inzien. Als de docent een duidelijke begeleidende rol neemt en de feedbacktaak niet te groot is, zal de kwaliteit van de feedback sterk toenemen.

Het doel van de schrijfcursussen is een grondhouding te creëren bij leerlingen: schrijven is een kwestie van schaven en schuren, schrijven helpt gedachten te ordenen. En: iédereen kan het, dus jij ook! Bovendien: veel schrijfopdrachten hebben een functie in een ‘verhaal’, PLOT26 laat leerlingen zien wat het nut en de noodzaak is van de opdrachten.

Literatuur

  • Elving, K. & Berg, H. van den (2015). Gewicht in de schaal; Op zoek naar manieren om havisten betere teksten te laten schrijven. Levende Talen Tijdschrift, 16(2), 26-36.
  • Flower & Hayes (1981). A Cognitive Process Theory of Writing. College Composition and Communication, 32(4), 365–387.
  • Graham, S., & Perin, D. (2007). A meta-analysis of writing instruction for adolescent students. Journal of educational psychology, 99(3), 445-476.
  • Kouwenberg, B. & M. Hoogeveen (2007). Denken met je vinger: schrijven in Het VerhalenAtelier. Leidschendam: Biblion Uitgeverij.
  • Groenendijk, R. (2017). De leerling als schrijver en kritische lezer: een pleidooi voor meer aandacht voor schrijfvaardigheid binnen taalonderwijs. Levende Talen Magazine 104(3).
  • Hoeven, J. van der & Evers-Vermeul, J. (2015). Tekstsoorten en genres in het voortgezet onderwijs: Kansen voor vakgericht taalonderwijs. Levende Talen Magazine 102(5).
  • Hoogeveen, M. & Gelderen, A. van (2014). Effecten van leren schrijven met peer response en instructie in genrekennis. Levende Talen Tijdschrift, 15(2), 15-26.
  • Janssen M & Meestringa, T. (2016). Gedocumenteerd schrijven revisited. Levende Talen Magazine 103(3).
  • Koster, M., Bouwer, R & Berg, H. van den (2017). Bezint eer ge begint Het effect van prewriting op tekstkwaliteit. Levende Talen Tijdschrift, 18(3), 3-16.
Nieuws

Ontvang de lesbeschrijvingen en printversie van 24 uur

Aan de slag met 24 uur?
Laat dan hier je e-mailadres achter en ontvang direct de lesbeschrijvingen en printversie voor de leerlingen in je inbox.

PLOT26 maakt gebruik van cookies

Met behulp van deze cookies kunnen we informatie verzamelen over het gebruik van de website, onder andere om deze te analyseren en te verbeteren. Daarnaast plaatsen derde partijen tracking cookies om je buiten onze website relevante aanbiedingen te tonen. En worden er tracking cookies geplaatst door social media-netwerken. Door op 'Ok' te klikken stem je in met het plaatsen van cookies. Wil je niet alle soorten cookies toestaan, klik dan op 'Cookie instellingen aanpassen'. Meer informatie over cookies

Wij gebruiken de volgende cookies:

We slaan je instellingen op in een cookie. Wil je later je instellingen wijzigen? Verwijder dan de cookies via je browser.